Alçak Tünel

Alçak tünel kesin sınırları olmamakla beraber 30-80 cm genişliğinde, 50-100 cm yüksekliğinde, iskelet malzemesinde tel, demir, kamış ve ağaç dallan kullanılabilen örtülü sistemdir.

İskelet mater­yaline yay şekli verilerek belirli aralıklarla toprağa çakılır ve üzeri (PE) plastik örtü ile kaplanır.

Örtü mal­zemesinin sabitleştirilmesi için mutlaka atkı ipleri ile çapraz bağlamalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Bu sistemde daha çok kısa boylu türlerin yetiştiriciliği yapılmakta­dır.

Bunun yanında yaygın olarak karpuz üretiminde olduğu gibi, diğer sebze türlerindede kullanılmaktadır.

Ekilen Fideler belirli bir süre alçak tünel içinde yetiştiricilik yapılmakta ve daha sonra çevreyle ilgili koşul­ların uygun olduğu dönemde örtüler kaldırılarak açıkta üre­time devam edilebilmektedir.

Bu yöntemde alçak tüneller, soğuk olan koşullarda geçiş dönemi ola­rak kullanılmakta­dır.

Bu sistemde de temel amaç ısı, nem muha­fazası ve erkencilik sağlamaktır. Yaklaşık olarak 1 ay kadar erkencilik sağlamak mümkündür. Havalandırma, örtülerin yan taraflarından açılmaları veya üzerlerinin 5-10 mm sıcaklığa göre çivili tahta veya özel deliciler ile delinerek havalandırılması gerekir.  

Bölgemizde yapılan açıkta sebze yetiştiriciliğinde sebze fideleri tarlaya Nisan ayının son haftalarında çıkartılmakta; hasat ise Haziran sonu ya da Temmuz ayında başlayabilmektedir. Bu dönemde ise, hem fiyatlar oldukca düşmekte ve üretici beklediği karı sağlayamamakta hemde aşırı yaz sıcaklıkları yüzünden verim seviyesi oldukca kısıtlanmaktadır.

Bölgede Haziran - Eylül ayları arasında görülen aşırı sıcaklıklar bitkilerde tozlanma ve döllenme bozukluklarına yol açmakta ve bunun sonucunda verım düzeyi düşmektedir. Oysa fazla tesis ve ısıtma masrafı olmadan alçak plastik tüneller kullanılarak hasat dönemini erken başlatarak yaz sıcaklıklarının bitkiler üzerindeki olumsuz etkisini azaltmak, verimliliği arttırmak mümkündür. Halen Türkiye´de 22000 ha alanda alçak plastik tunellerde turfanda sebze yetiştiriciliği yapılmaktadır.




Alçak Plastik Tünel Nedir?

Alçak plastik tuneller; bitki sıraları üzerine, yarım daire kesitli yerleştirilmiş iskeletlerin üzerinin yumuşak plastik örtülerle örtülmesi sonucu elde edilen vasıtalar olup, bir çok sebzenin turfanda olarak yetiştirilmesi için idealdir (Şekil 1). Genelde iskelet olarak galvanize teller kullanılır. Bununla birlikte sert plastik borular, aliminyum çubuklar, bambu veya söğüt dallarının kullanıldığı alçak plastik tünel örnekleri de vardır. Bu materyaller daha çok hava şartlarının uygun olduğu; özellikle rüzgar şıddetinin az olduğu yerlerde kullanılır. Alçak plastik tünel yapımında kullanılan örtü ise 0.05 - 0.15 mm kalınlığındaki polietilendir. İhtiyaca göre plastik delikli ya da deliksiz olabilir.


Tünellerin Kurulması

Tüneller doğu-batı yönünde, tünel içerisinde ekim için açılan sıraların ise kuzey-güney yönünde düzenlenmesi gerekmektedir. Öncelikle tünel iskeleti olarak kullanılacak 5 mm veya 8 mm kalınlığındaki galvanize teller, toprak üzerinde 60 cm yarı çaplı bir yarım daire oluşturabilmesi ve uçlarından 30 cm´lik kısımlarının toprağa gömülebilmesi için, 250 cm boyunda kesiliriler.

Bölgemiz rüzgarlı olduğu için 8 mm lik tellerın kullanılması daha uygundur. Bu kesilen iskelet tellere bir düzenek yardımı ile 60 cm yarı çaplı daire şekli verilir. Bu teller yastıklar üzerine 1 m ara ile yerleştirilir. Tünellerin uzunluğu ihtiyaca göre ayarlanabilir. Daha sonra bu iskeletlerin en üst noktalarından bir ip ya da telle bağlanması gerekir.

Bağlama işlemi, iskeletler arasındaki mesafeyi korumak, iskeletlerin yatmasını önlemek ve iskelet üzerine gerilen plastik örtünün düzgün durmasını sağlamak amacıyla yapılır. Bundan sonra tünel üstünün örtülmesi işlemine geçilir. 60 cm yükseklik ve 80 cm genişliğindeki bir tünel için 200 cm eninde plastik örtüye ve aynı boyda tutucu metal iskelete ihtiyaç vardır.  Bir alçak tünel için gerekli plastik örtü miktarı kullanılacak olan örtünün kalınlığına göre değişir. Örneğin 200 cm genişliğinde, 0,125 mm kalınlığındaki 1 kg plastik 4 m uzunluğundaki bir tünel için yeterlidir.

Şekil 1. Alçak Plastik Tünel

Tünel Altına Ekim- Dikim

Tünel kurma işleminin ekim-dikimden en az 2-3 hafta önce tamamlanması gerekir. Böylece ekim dikime kadar tünel altı toprağı ısınmış olur. Tünellerde genelde domates, hıyar, karpuz, kabak gibi sebzelerde fide dikimiyle, fasulye gibi sebzelerde tohum ekimiyle başlatılır.

Sebzelerde erkencilik bakımından fidelerin alçak plastik tünellere en uygun dikim zamanı bölgemiz için 15 - 25 Mart tarihleri arasıdır. Böylece alçak plastik tüneller kullanılarak hasat döneminin 1-1.5 ay öne çekilebilmesi mümkündür.

Ekim-dikimden sonra tüneller zaman zaman havalandırılmalıdır. Bu havalandırma işlemi, tünel içi sıcaklığını ayarlamak ve yaş olan tünel altı toprağını kurutmak amacıyla yapılır.